Blog

Aşırı düşünme: zihnin susmadığında ne yapabilirsin?

Aşırı düşünme, aynı konuyu kafanda tekrar tekrar evirip çevirmen ve bir sonuca varamadan yorulmandır. Bu sayfada aşırı düşünmenin ne olduğunu, kendinde nasıl fark edebileceğini, zihnin susmadığında yapabileceğin küçük adımları ve bu anlar için olumlama cümlelerini bulacaksın.

Son güncelleme:

Bir kadın koltukta oturuyor; gözleri kapalı, bir eli göğsünde, yüzünde hafif bir gülümseme var. Telefonu yanında, koltuğun üzerinde duruyor.

Aşırı düşünme nedir?

Aşırı düşünme bazen geçmişe gider: dün söylediğin bir sözü, verdiğin bir kararı ya da bir konuşmayı kafanda yeniden oynatırsın. Bazen de geleceğe gider ve «ya şöyle olursa?» diye yeni ihtimaller kurarsın.

Düşünmekle aşırı düşünmek aynı şey değil. Bir sorunu düşünürken bir sonraki adıma varırsın. Aşırı düşünmede ise aynı düşünce dönüp durur; yeni bir şey çıkmaz ama yorgunluk artar.

Bu sayfa bir tanı ya da tedavi anlatmıyor. Zihnin bir düşünceye takıldığında kendine iyi bakmanın küçük yollarını anlatıyor.

Aşırı düşündüğünü nasıl anlarsın?

Bazı işaretler şunlar: bir konuşmayı ya da mesajı kafanda defalarca tekrar etmen, küçük bir kararı bile verememen, yatınca aklının hızlanması ve gün sonunda hiçbir şey çözülmemişken yorgun hissetmen.

Aşırı düşünme çoğu zaman sert bir iç sesle birlikte gelir: «Yine beceremedin» ya da «Ya yetişemezsem?» gibi.

Bunları fark etmen, bir şeylerin yolunda gitmediği anlamına gelmez. Yalnızca aklının şu an bir düşüncenin peşine takıldığını gösterir.

Aşırı düşünmeyle o an nasıl başa çıkılır? Altı küçük adım

Bu adımlar birkaç dakika sürer. Hepsini yapman gerekmez; sana iyi gelenle başla.

  1. Fark et ve adını koyİçinden kısaca söyle: «Şu an aynı düşüncede dönüp duruyorum.» Düşünceyle tartışmaya girmeden yalnızca orada olduğunu fark etmek, seninle düşünce arasına biraz mesafe koyar.
  2. Düşünceye bir bildirim gibi bakTelefonuna düşen her bildirimi açıp okumazsın; görürsün ve kenara kaydırırsın. Aklından geçen düşünceye de aynısını yapabilirsin. Her düşünce acil, önemli ya da doğru olmak zorunda değildir.
  3. Bedenine dönAyaklarının yere, sırtının sandalyeye değdiğini hisset. Omuzlarını ve çeneni gevşet. Dikkatin kafanın içinden bulunduğun odaya döner.
  4. Nefes verişini uzatBurnundan yaklaşık dört saniye nefes al, altı saniye boyunca yavaşça ver. Birkaç nefes boyunca yalnızca saymaya odaklan.
  5. Yaz ve tek bir adım seçAklını kurcalayanı bir kağıda yaz. Sonra kendine sor: «Bugün bu konuda atabileceğim tek bir küçük adım var mı?» Varsa onu da yaz; yoksa kağıdı katla ve bir kenara koy.
  6. Düşünmeye bir zaman ayırBazı insanlar günün belli bir saatinde, örneğin akşamüstü on beş dakikayı aklını kurcalayanlara ayırmayı yararlı buluyor. Gün içinde bir düşünce geldiğinde kendine «Bunu o saatte düşüneceğim» diyebilirsin.

Aşırı düşündüğünde olumlamalar

Bu cümleler Telkin uygulamasındaki «Düşünceye Takıldığında» telkininden alındı. Sana yakın gelenleri nefes verirken içinden tekrar edebilirsin.

Bir düşünceye takıldığında

  • Zihnimden geçen her kaygılı düşünceye inanmak zorunda değilim.
  • Kendime karşı yumuşak ve anlayışlı olmayı seçiyorum.
  • Her düşünceyle tek tek ilgilenmek yerine nefesime dönebilirim.
  • Olabilir. İlgilenmiyorum. Kendime şefkatliyim.
  • Ben şu an buradayım, bedenimdeyim ve güvendeyim.

Aşırı düşünme için sesli telkin

Zihin hızlıyken cümleleri hatırlamak zor gelebilir. Telkin uygulamasındaki «Düşünceye Takıldığında» telkini yaklaşık beş dakika sürer: önce bedenini gevşetmene ve nefesini yavaşlatmana, sonra aklından geçen düşünceleri kenara kaydırmana eşlik eder, en sonda da bu olumlamaları sana söyler.

Telkindeki benzetme bildirimlerle ilgili: ekrana bir bildirim düştüğünde işini bırakıp onu açmazsın. Görürsün, kenara kaydırırsın ve yaptığın işe dönersin. Düşüncelerin gelmesine engel olamazsın ama peşlerinden gitmeyi bırakabilirsin.

Gece yatınca aklın susmuyorsa

Aşırı düşünme çoğu zaman gece, ışıklar kapanınca artar. Gün içinde ertelenen düşünceler sessizlikte daha yüksek sesle gelir.

Yatmadan önce aklındakileri bir kağıda yazmak, onlara bir yer açar. Yatakta bir düşünce geldiğinde onu çözmeye çalışmak yerine nefesine dönmek ve kendine «Bunu sabah düşüneceğim» demek de bir yoldur. Telkin uygulamasındaki «Günün Sesleri Susmadığında» telkini yatakta, uyumadan önce dinlemek için yazıldı.

Gece uyanıp tekrar uyuyamamak: o an ne yapabilirsin?

Ne zaman destek almak iyi olur?

Aşırı düşünme haftalardır sürüyorsa ya da uykunu, işini veya ilişkilerini zorlaştırıyorsa bir uzmana danışmanı öneririz. Destek istemek de kendine iyi bakmanın bir yoludur.

Kendine zarar vermeyi düşünüyorsan hemen yardım iste. Türkiye'de 112'yi arayabilirsin; diğer ülkelerdeki destek hatları sitemizdeki güvenlik sayfasında.

Güvenlik ve kriz desteği

Aşırı düşünme hakkında sorular

Aşırı düşünme nasıl durdurulur?
Düşüncelerin gelmesini tamamen durdurmak çoğu zaman mümkün değil ve bunu denemek onları daha da güçlendirebilir. Daha yararlı olan, düşünceyi fark edip peşinden gitmemek: onu bir bildirim gibi kenara kaydırmak, bedenine ve nefesine dönmek ve aklındakini yazıp bir kenara koymak.
Aşırı düşünme neden olur?
Herkesin nedeni farklı olabilir. Belirsizlik, yorgunluk, kendine karşı sert bir iç ses ya da önemli bir karar aklı aynı konuya tekrar tekrar döndürebilir. Uzun süredir hayatını zorlaştırıyorsa nedenini bir uzmanla konuşmak iyi olur.
Gece aşırı düşünmeye ne iyi gelir?
Yatmadan önce aklındakileri yazmak, yatakta saate ve telefona bakmamak ve bir düşünce geldiğinde nefes verişini uzatmak bazı insanlara iyi gelir. Herkese aynı şey iyi gelmez; sana uyanı denemek en doğrusu.Nefes egzersizleri: adım adım üç teknik
Olumlamalar aşırı düşünmeye iyi gelir mi?
Olumlamalar düşünceleri susturmaz ve bir tedavi yöntemi değildir. Dikkatini dönüp duran bir düşünceden nefesine getirmenin basit bir yoludur; sana iyi gelip gelmediğini en iyi sen bilirsin.Olumlama nedir? 35 örnek cümle

Zihnin susmadığında nefesine dön.

Telkin uygulamasındaki «Düşünceye Takıldığında» telkini, birkaç dakika boyunca düşüncelerin peşinden gitmek yerine bu ana dönmene eşlik eder.

Google Play'den indiriniPhone içinApp Store · Yakında